၁၉၆ဝနွစ္မ်ားပံုစံကဗ်ာ

အေကာင္းဆံုးက ကိုယ္လံုးတီးအမ်ိဳးသမီးေတြပဲ
ေၿပာင္းခင္းထဲမွာလည္း သူတို႔ရိွတယ္၊ ၿမစ္ကမ္းနေဘးမွာလည္း သူတို႔ပဲ
သူတို႔ဟာကိုယ္လံုးတီးၿဖစ္ၿပီး လမင္းကအဝါေရာင္ၿဖစ္တယ္
ဆီးသီးေပါတဲ့ ေႏြရာသီၿဖစ္တယ္
အဲဒီေနာက္ေဆာင္းဦးရာသီ၊ သူတို႔ကို ၿမိဳ႕ထဲမွာငါေတြ႕တယ္
ေကာ္ဖီဆိုင္မွာ၊ ပါတီပြဲမွာ၊ အရက္ဆိုင္မွာ၊ ပန္းခ်ီၿပပြဲဖြင့္ပြဲေတြမွာ
အဲဒီကိုယ္လံုးတီးအမ်ိဳးသမီးေတြကို ငါေတြ႕တယ္
တစ္ခါတရံ ေနကာမ်က္မွန္ေတြကို သူတို႔တပ္ထားၾကတယ္
မၾကာခဏဆိုသလို စီးကရက္ကိုလက္ၾကားမွာညွပ္၊ ေကာ့ေတးခြက္ကိုကိုင္ထားၾကတယ္
ေကာ့ေတးထဲမွာ ေရခဲကတစ္တံုးတည္းသာရိွတယ္
ကိုယ္လံုးတီးအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဘီးဟိုက္ပံုဆံထံုးကိုၾကိဳက္တယ္
ေနရာမေရြးဝတ္လို႔ရတဲ့ အနက္ေရာင္ဝတ္စံုေတြကိုၾကိဳက္တယ္
ကိုယ္နံ႔ေမႊးၾကိဳင္တာကို ဂုဏ္ယူတယ္
အိစက္စက္အနက္ေရာင္ဂါဝန္ကိုဝတ္
ေနာက္ဆံုးေပၚအနက္ေရာင္ေခါက္ပိုက္ဆံအိတ္ကို သူတို႔ကိုင္ထားၾကတယ္ဆိုေပမယ့္
သူတို႔ဟာ ငါ့စိတ္ကူးထဲကကိုယ္လံုးတီးအမ်ိဳးသမီးေတြပဲ
ဆယ့္ေလးနွစ္သားအရြယ္ကတည္းက ငါစိတ္ကူးယဥ္ခဲ့ရတဲ့
ကိုယ္လံုးတီးအမ်ိဳးသမီးေတြပဲ

ေဒးဗစ္ေလးမန္း
ၿမန္မာၿပန္-ေမာင္ေဒး

(အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာ David Lehman ရဲ႕ Poem in the Manner of the 1960s ကဗ်ာကိုၿပန္ဆိုပါတယ္) 

အေဖ့ကို ကြ်န္မသတ္လိုက္တယ္

အဲဒီညက အေဖ့ကို
ကြ်န္မသတ္လိုက္တယ္။
ဒါမွမဟုတ္ ဟိုတစ္ေန႕ကမ်ားလား...
ကြ်န္မမမွတ္မိဘူး။
ေသတၱာတစ္လံုးကိုဆြဲၿပီး ကြ်န္မထြက္ေၿပးတယ္။
ေသတၱာထဲမွာ အိပ္မက္ရယ္၊ မွတ္ဥာဏ္ပ်က္သုန္းမႈရယ္ အၿပည့္ပဲ။
ၿပီးေတာ့ ကြ်န္မငယ္ငယ္က
အေဖနဲ႔တြဲရိုက္ထားတဲ့ ဓါတ္ပံုေလးကိုလည္း
ထည့္ယူခဲ့တယ္။
အေဖက ကြ်န္မကိုလက္ေမာင္းနဲ႕ေပြ႕ထားတဲ့ပံုေလး။

သမုဒၵရာရဲ႕နက္ရိႈင္းတဲ့တစ္ေနရာမွာ
လွပတဲ့ကမာခြံတစ္ခုထဲ အေဖ့ကိုထည့္ၿပီး
ကြ်န္မေသေသခ်ာခ်ာ ၿမွဳပ္ႏွံသၿဂႋဳဟ္ခဲ့တယ္။
ဒါေပမယ့္လည္း အေဖာ္ကင္းမဲ့စြာ၊ တုန္ရီထိတ္လန္႔စြာနဲ႔
ကုတင္ေအာက္မွာ တိတ္တိတ္ေလးပုန္းေနတဲ့ကြ်န္မကို
အေဖရွာေတြ႕သြားပါတယ္။

မရမ္ အာလ္-မာစရီ
ၿမန္မာၿပန္-ေမာင္ေဒး

(ဆီးရီးယားကဗ်ာဆရာမ Maram al-Massri ရဲ႕ I killed my father... ကဗ်ာကိုၿပန္ဆိုပါတယ္)

ငါ့ရဲ႕လက္ရွိအလုပ္အကိုင္

အလံုေစ်းကကာရာအိုေကဆိုင္ထဲမွာ ငါ့ရဲ႕မ်က္စိေရွ႕တင္

စစ္တပ္က သပိတ္စခန္းကိုဝင္သိမ္းတယ္။

မိန္းကေလးေတြဟာ က်ပ္ညပ္ေနတဲ့ဒိုင္နာကားေပၚမွာ

ဘာသာစကားတစ္ခုကေန ေနာက္တစ္ခုဆီ အသက္လုေၿပးၾကတယ္။

မိုင္းရွင္းထားတဲ့ေပါင္ၾကားကို ထူးဆန္းတဲ့အနာတစ္ခုလို ငါၾကည့္ေနတုန္း

သုဝဏၰအားကစားကြင္းေရွ႕မွာ လယူေရွာင္ဘိုကို* ေထာင္ထဲထည့္လိုက္တယ္။

ဘုရားေရွ႕မွာ နဂါးရိွတယ္။ မိုးဟာ ေလမၿမင္၊ မိုးမၿမင္။

ေဇာက္ထိုးဆင္းလာတဲ့ေလယာဥ္မွာ ထိုးကြင္းေတြၿမင္မေကာင္း။

ခုေနခါ ကဗ်ာေရးဖို႔မၿဖစ္နိုင္လို႔ ဒီကဗ်ာကိုငါေရးတယ္။

ကဗ်ာနဲ႕မူးယစ္ေဆးဝါးဆိုတာ အလယ္တန္းေက်ာင္းမွာကတည္းက

မိန္းကေလးေတြအိမ္သာတက္တာကို အလွည့္က်ေခ်ာင္းၾကည့္၊

ေၾကာင္ရဲ႕ေဂြးမွာ ခဲလံုးကိုၾကိဳးတပ္ၿပီးဆြဲေတာ့လည္း အတူတူပဲ။

“အဲဒါ သီတာေထြး။” “မဟုတ္ဘူး၊ အဲဒါ ေလးဖက္ကုန္းေနတဲ့ကဗ်ာ။”

MRTV 4ဟာ ငါ့ရဲ႕နာမည္ေတြအမ်ားၾကီးထဲကတစ္ခု၊ ေနာက္တစ္ခုက

လိႈင္သာယာစက္မႈဇံု။ ငါေမြးထားတဲ့ေမ်ာက္မွာ ဖိုလိင္အဂၤါငါးခုရိွတယ္။

ငါေမြးထားတဲ့ေမ်ာက္ဟာလက္အိတ္ကို ေအာက္ခံေဘာင္းဘီလုပ္ဝတ္တယ္။

လဆုတ္လကြယ္ကို ငါထိန္းခ်ဳပ္တယ္။ ကိႏၷရာရဲ႕အေတာင္ကိုေက်ာမွာတပ္၊

ၾကယ္တံခြန္ကို ဒဂုန္တာရာရဲ႕လ်ွာနဲ႔ ငါလ်က္တယ္။

*Liu Xiaobo

ေမာင္ေဒး

၉ ဒီဇင္ဘာ ၂ဝ၁၂

လွပေသာအရာမ်ားနွင့္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕ေသာအရာမ်ားအေၾကာင္း

အသိပညာဟာလွတယ္၊ နားလည္သေဘာေပါက္မႈက နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။
                                                                                      --- ခါးန္႔ထ္

၁။

ေရဒီယိုဟာ အပူမီဒီယာၿဖစ္တယ္။
တယ္လီဗီးရွင္းက ေအးတယ္။*

ရုရွားနိုင္ငံမွာ ရထားခရီးစဥ္တစ္ခုဟာ ဝတၳဳရွည္တစ္ပုဒ္ၿဖစ္တယ္။
ရွီကာဂိုၿမိဳ႕ကိုရထားနဲ႔သြားတာဟာ ရုပ္ရွင္တစ္ကားၿဖစ္တယ္။
မိုင္ယာမီၿမိဳ႕ကိုေလယာဥ္နဲ႔သြားတာဟာ
ေဘးဒုကၡဆိုးေတြအေၾကာင္းရိုက္ထားတဲ့ ရုပ္ရွင္တစ္ကားၿဖစ္တယ္။

ေက်ာက္ထင္းရႈးပင္တစ္ပင္ဟာ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ၿဖစ္တယ္။
ေညာင္မုတ္ဆိတ္ပင္တစ္ပင္ဟာ
ေရ႕ဖ္ေဝၚလ္ဒိုအီမာဆန္ရဲ႕စကားေၿပၿဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ရဲ႕အတြင္းခံဟာ(ဘယ္သမိုင္းေခတ္မွာမဆို) ကဗ်ာၿဖစ္တယ္။
အမ်ိဳးသားတစ္ေယာက္ရဲ႕အတြင္းခံဟာ(ဘယ္သမိုင္းေခတ္မွာမဆို) စကားေၿပၿဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးဝတ္ေအာက္ခံေဘာင္းဘီ(အၿဖဴေရာင္၊ ပိုးသား၊V အကၡရာပံု) ေတြဟာလွတယ္။
အမ်ိဳးသားဝတ္စပိုတာေအာက္ခံေဘာင္းဘီေတြဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။

ယံုမွားလြန္စိတ္ေဝဒနာဟာ ကဗ်ာၿဖစ္တယ္။
အိပ္မရေရာဂါဟာ စကားေၿပၿဖစ္တယ္။


၂။

ေသေဆးအထိုးခံၿပီး ေသပြဲဝင္တာဟာ စကားေၿပၿဖစ္တယ္။
ၾကိဳးဆြဲခ်ၿပီးေသတာဟာ ၿငီးေငြ႕စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတယ္။
ေသနတ္နဲ႔ကြပ္မ်က္ခံရၿပီးေသတာဟာ ၿမင့္ၿမတ္ၿပီး နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။

ဟိုးမားဟာ ေၾကေၾကကြဲကြဲ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။
စီးကရက္ေတြ အထူးသၿဖင့္ Camel နဲ႔ Lucky တို႔ဟာနက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။

ေဆးၿပင္းလိပ္ေတြဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။
ေဆးတံေတြဟာ လွတယ္။

ေရွာလမြန္သီခ်င္းဟာ လွတယ္။
ကမာၻဦးက်မ္းနဲ႔ ေယာဘဝတၳဳတို႔ဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။

ေဟရွာယဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။ ပထမေၿမာက္ရွေမြလနဲ႔
ဒုတိယေၿမာက္ရွေမြလတို႔ဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။
ရုသဝတၳဳဟာ လွလည္းလွ၊ နက္နဲသိမ္ေမြ႕မႈလည္းရိွတယ္။
ဝါ့ဒ္စဝါ့သ္ဟာလွတယ္။ ကိ(တ္စ္)ဟာ နက္နဲသိမ္ေမြ႕မႈလည္းရိွ၊ လွလည္းလွတယ္။

အသိပညာဟာ လွတယ္။
နားလည္သေဘာေပါက္မႈက နက္နဲသိမ္ေမြ႕တယ္။


ေဒးဗစ္ေလးမန္း
ၿမန္မာၿပန္-ေမာင္ေဒး

(အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာ David Lehman ရဲ႕ On the Beautiful and Sublime ကဗ်ာကိုၿပန္ဆိုပါတယ္) 

*မီဒီယာသီအိုရီပညာရွင္ မာရွယ္မကၠလူဟန္ (၁၉၁၁-၁၉၈ဝ) ရဲ႕ ၁၉၆၄ ခုနွစ္ထုတ္ Understanding Media: The Extension of Man စာအုပ္ထဲမွာ “အပူမီဒီယာ” နဲ ႔ “အေအးမီဒီယာ” (Hot & Cool Media) အေၾကာင္းေၿပာခဲ့ပါတယ္။ မီဒီယာစားသံုးသူကိုယ္တိုင္ပါဝင္ၿပီး အဓိပၸါယ္ရွာေဖြ၊ စိတ္ကူးပံုေဖာ္၊ ၿဖည့္စြက္စဥ္းစား စတဲ့ထည့္ဝင္မႈေတြလုပ္ရတဲ့ မီဒီယာကို “အေအးမီဒီယာ” (ဥပမာ၊ တယ္လီဗီးရွင္း၊ ရုပ္ၿပစာအုပ္) နဲ႔ စားသံုးသူဘက္က ဘာမွေထြေထြထူးထူးမလုပ္ရဘဲ အရန္သင့္ စားသံုးလို႔ရတဲ့မီဒီယာကို “အပူမီဒီယာ”(ဥပမာ၊ေရဒီယို၊ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကား) လို႔မကၠလူဟန္က ခြဲၿခားသတ္မွတ္ သံုးသပ္ခဲ့ပါတယ္။

ငါ၊ သီဟတင္စိုး၊ သီဟတင္စိုးနဲ႕ငါ

ငါအိပ္ရာဝင္တဲ့အခ်ိန္ဟာ ေဘးၿခံကပိုလာဝက္ဝံေတြ အိပ္ရာထတဲ့အခ်ိန္နဲ႕
ကြက္တိပဲ။ အေပ်ာ္ရွာမယ္ဆိုၿပီး နြားကၿမိဳ႕ေပၚတက္သြားတယ္။
ဒီတစ္ၾကိမ္ သမိုင္းဟာ ေပါ့ရႊတ္ရႊတ္ဟာသအၿဖစ္နဲ႕ အရင္ၿပန္လာတယ္။
ေတာင္ကိုရီးယားမွာအလုပ္သြားလုပ္တဲ့သူငယ္ခ်င္း ဒုတိယအၾကိမ္ၿပန္လာတယ္။

အခုပန္းၿခံလုပ္ထားတဲ့ေနရာေတြဟာ တစ္ခ်ိန္က လူသတ္ကုန္းေတြေပါ့။
စီးတီးမာ့တ္ရဲ႕အူလမ္းေၾကာင္းမွာ သၾကားမင္းအနာရင္းေနတယ္။
ေဟ့ ၿဖဴၿဖဴ၊ မေန႔ညက နင့္ရဲ႕အသံထဲမွာ ငါ့ရဲ႕ကြန္ဒံုက်န္ခဲ့တယ္။
ဒီေန႔နင္သီခ်င္းဆိုေတာ့ တုန္႔ၿပန္မႈဘယ္လိုရိွသလဲ။

ခါကာဘိုရာဇီကို ဒါလဟိုဇီဘက္ သူတို႔ေရႊ႕ထားၾကတယ္။
ငါ့ကိုေသေအာင္မသတ္ႏိုင္တဲ့အရာဟာ ငါ့ကိုပိုေတာင္ခြန္အားၾကီးေစတယ္။
လူဝင္မႈၾကီးၾကပ္ေရးရဲ႕ မယားပါကေလးကို မင္းဆီလည္း
ငါ Tag လုပ္ၿပီး ပို႔လိုက္တယ္။

ေမာင္ေဒး
၂၃ နိုဝင္ဘာ ၂ဝ၁၂

ေသြးထဲကဆား

ငါ့ကိုကုမ္ရာသီရဲ႕ ေရေဖြးေဖြးထဲမွာေမြးတယ္။
လားေတြဟာအပ်ိဳစင္မဟုတ္ေပမယ့္ လူသတ္သမားဟာ
ငါ့သူငယ္ခ်င္း။ ေဂ်ရုဆလင္မွာငါမေနဘူး။
တရုတ္ၿပည္ေလာက္ၾကီးတဲ့ အ့ံအားသင့္မႈဟာ ဝက္မ်က္နွာနဲ႕လာတယ္။

မိဘမဲ့ေတြရဲ႕ခ်က္ၾကိဳးနဲ႕ ၾကိဳးတစ္ေခ်ာင္းကိုငါက်စ္တယ္။
ငါဟာအခ်က္အလက္။ မင္းမဟုတ္တဲ့အရာတိုင္းဟာ
ငါ ဟုတ္လည္းဟုတ္တယ္၊ ငါ မဟုတ္လည္းမဟုတ္ဘူး။
ဘုရင့္ေနာင္ရဲ႕ေလွာ္တက္ကို က်စ္ေနေအာင္ကိုင္ထားေပါ့။

ေဂါတမၿမတ္ဗုဒၶဟာ ပရိေဘာဂမဟုတ္ဘူး။
သမၼတၾကီးရဲ႕ဖင္ကို ၾကံဳရင္ၾကံဳသလိုဆိတ္ၾကရမယ္။
ငါတို႔မွာနည္းပညာရိွတယ္။ ေတာင္ေပၚသူရဲ႕
ပလိုင္းထဲမွာ ကင္ဆာေတြအၿပည့္။

လူေသေကာင္ပါးစပ္ကေန ပိုးစုန္းၾကဴးထြက္လာတယ္။
နိုင္ငံေတာ္အလံမွာ စပါးနွံပံုကိုငါတို႕မလိုေတာ့ဘူး။ တစ္ေယာက္က
ေခြးအေကာင္ ၁ဝဝကို တစ္ၾကိမ္ၿပန္ကိုက္ၿပီး ေနာက္တစ္ေယာက္
က ေခြးတစ္ေကာင္ကိုအၾကိမ္ ၁ဝဝ ၿပန္ကိုက္တယ္။

ငါဟာအဲဒါကိုဘယ္လိုတပ္ဆင္ရမလဲဆိုတာရဲ႕ေငြဝယ္ကြ်န္။
ငါလာၿပီး ငါသြားတယ္။ ခ်စ္တတ္ရင္ အခ်ိန္မၿဖဳန္းနဲ႕။
ပါဝါဟာကဗ်ာဆရာကိုအစာေၿခတယ္။
ငါမထည့္ရေသးခင္ သူေအာ္တယ္။

ေမာင္ေဒး
၂၈ ေအာက္တိုဘာ ၂ဝ၁၂

အမ်ိဳးသားေန႔အထူးထုတ္စာေစာင္အတြက္ကဗ်ာပို႔ၿခင္း

မိုးေပၚကက်လာခဲ့ နုိင္ငံသားကတ္ၿပားေတြ
ဆပ္ကပ္ထဲက စကားေၿပာရုပ္ေသးတိရစာၦန္ေတြဟာ
ပ်ဥ္းမငုတ္တိုထဲကဇာတ္ဝင္ခန္းကို ၿပန္လည္
သရုပ္ေဆာင္ၿပရင္း ဝမ္းသာပီတိကေနရူးသြားရတဲ့အထိ
(သူအိပ္မက္ကိုဆက္မက္တယ္) အဆုပ္ထဲကေဒတာကို
ခိုးဖတ္သြားခဲ့ အေလာင္းကို ၈ပိုင္း ပိုင္းၿပီးပင္လယ္ထဲပစ္ခ်
                      သိုက္တူးၿပီးၿပန္အလာမွာ
တည္ေနရာမိုးသားမည္းမည္းထဲ လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵၿပ
ၿဒပ္ေနွာထဲကကူေဖာ္ေလာင္ဖက္ေတြ ပေယာဂနဲ႔ပလိပ္
ည ၈နာရီတိတိမွာ ဦးေနွာက္ေက်ာက္ေက်ာဖတ္ေတြပို႔လိုက္တယ္
စကားေၿပာသူ။      ။ဒီမိုကေရစီဟာ ပန္းတိုင္ရဲ႕ပန္းတိုင္၊
ပန္းၿမိဳင္လယ္က ပန္းေတာင္ကိုင္
စကားမေၿပာသူ။      ။သူတို႔ကို.....ေပး......မဝင္......နဲ႔
စကားေၿပာသူ။      ။ငါ့စကားဟာၿပည္သူ
စကားမေၿပာသူ။      ။သူတို႔ကို.....ေပး......မထြက္္......နဲ႔
ဆြဲကိုင္ထားတဲ့လက္ဟာ ဆုပ္ထားတဲ့လက္သီးရဲ႕
မာဂ်င္တာ ပိုးအိမ္ငယ္ေလာကသံုးပါး
ညဴရိုးဆစ္ပညာရွင္ေတြရဲ႕တာဝန္
ေတာင္ကုန္းေပၚမွာအလံၿဖဴစိုက္ စားလို႔သူတို႔ေၿပာတယ္
သြားလို႔သူတို႔ေၿပာတယ္ ေသလို႔သူတို႔ေၿပာတယ္
ဧည့္သည္ေတြအတြက္ စကားလံုးေတြဟာအခမဲ့ပါ
ၿဖဲရဲၾကည့္တဲ့အခါ ဘာသာၿပန္မူအသစ္
ဆိုင္းဘုတ္ေဟာင္းတစ္ခုေပၚက မႈန္ဝါးဝါးပန္းစာလံုးေတြေပါ့
သင့္အမ်ိဳးကိုခ်စ္ပါေလ (စြန္႔ပစ္ထားတဲ့တိုက္ခန္းအေဟာင္းလား၊
စက္ရုံေဟာင္းၾကီးတစ္ခုလား)
ဒီဇိုင္းအားၿဖင့္ပြင့္လင္းၿခင္းဟာ ေနာက္က်ၿပီးမွေရာက္လာသလို
                 အ,လည္းအေနခဲ့   ကေလးေတြက
ေခါင္းေတြကိုဝါးခြ်န္နဲ႔ထိုး ေခါင္းေပၚမွာဟယ္လီေကာ္ပတာ
ၿဖတ္ေမာင္းတဲ့အခါ ဇာတ္ထုပ္တစ္ခုလံုးဟာ
၁၅စကၠန္႔စာ ေရဒီယိုသတင္းအၿဖစ္က်ံဳ႕ဝင္သြား အရိုးကို
ၿခေသၤ့ေတြရဲ႕ပိုင္နက္ထဲလႊင့္ပစ္လိုက္သလို
                                    တစ္ေန႔ေန႔မွာ
ပုလင္းထဲကပုစဥ္းေတြကို လႊတ္ေပးမယ္လို႔
သူဆႏၵၿပဳခဲ့

ေမာင္ေဒး
၂၅ စက္တင္ဘာ ၂ဝ၁၂